Podstawy treningu motorycznego oparte są o zasady neurofizjologii. Zrozumienie pracy ciała w trzech płaszczyznach, w każdym wykonywanym ruchu jest istotne, dlatego stopniowo będziemy zagłębiać się w trójpłaszczyznowy model pracy zawodnika. Zacznijmy jednak od początku.

Czym jest trening motoryczny? W uproszczeniu możemy nazwać go „receptą” stworzoną do potrzeb dyscypliny sportowej i zawodnika (a zwłaszcza zawodnika). Zadaniem treningu jest angażowanie jak największej liczby stawów oraz płaszczyzn ruchu. Jego podłoże stanowią receptory stawowe tzw. proprioreceptory usprawniające precyzję ruchu na różnych poziomach obciążeń i przyspieszeń.

Piramida przygotowania motorycznego (Cook 2010):

1. Motoryczność podstawowa
2. Motoryczność ukierunkowana
3. Motoryczność specjalna

Motoryczność podstawowa stanowiąca fundament piramidy optymalnego przygotowania motorycznego zawiera w sobie kształtowanie takich komponentów jak: mobilność oraz stabilność segmentów ciała, koordynację oraz kontrolę nerwowo-mięśniową. Druga warstwa piramidy jest charakterystyczna dla danej dyscypliny sportowej w przypadku piłki nożnej, na tym etapie ocena zawodnika dotyczy jakości ruchu, przykładowo wyskok dosiężny.
Jak widzimy w rozwoju piłkarza nie możemy pozwolić sobie na pominięcie żadnego z etapów, przeskok z np. motoryki podstawowej do ukierunkowanej wiąże się z znacznym ryzykiem kontuzji w przyszłości. Przykładowo: podczas kopnięcia piłki wykonywanego średnio podczas meczu kilkaset razy zadaniem zawodnika jest utrzymanie stabilnej pozycji stojąc jednonóż podczas gdy druga noga wykonuje kopnięcie. Zadajmy sobie pytanie:

Czy nie przeskoczyliśmy któregoś z etapów piramidy w sytuacji, w której zawodnik w staniu jednonóż w pozycji statycznej bez piłki nie jest w stanie utrzymać postawy pionowej, wykonując jakieś zadanie ruchowe? Każdy z etapów jest fundamentem kolejnego, bez opanowania którego nie jesteśmy w stanie w pełni kształtować umiejętności specjalnych zawodnika.

Wróćmy do trzeciego etapu, w którym ocena jest charakterystyczna dla danej dyscypliny sportowej i wieku. W przypadku piłki nożnej zaliczyć możemy testy umiejętności specjalnych zawodnika. Analiza i testowanie zawodnika zgodnie z piramidą pozwala wyznaczyć długofalowy plan treningowy zawodnika oraz daje możliwość „wyłapania” deficytów zawodnika, zapobiegania kontuzji, wyrównania asymetrii.
Podsumujmy. Wraz z rozwojem cywilizacji, który niekoniecznie wspiera rozwój motoryki dziecka, a w przyszłości zawodnika, wzrasta potrzeba treningu motorycznego. Pokolenie dzieci wychowanych na osiedlowych trzepakach minęło bezpowrotnie, dlatego tak ważne jest kształtowanie podstaw motoryki zawodnika.

W kolejnych etapach rozwiniemy pojęcia stabilności oraz mobilności wraz z przykładami kształtowania.

Literatura:

a) Cook G., Burton L., Kiesel K., Rose G., Bryant M. Movement. Functional Movement Systems: Screening, Assesment and Corrective Strategies. 2010.
b) Gamble P. Strength and Conditioning for team Sports. Sport – specific physical preparation for high performance. 2013
c) Zając A., Wilk M., Poprzęcki S., Bacik B., R zepka R., Mikołajec K., Nowak K. Współczesny trening siły mięśniowej. Katowice, 2010.